الان حجم معاملات خصوصا معاملات تجاری طوری گسترش پیدا کرده که غیر از دو طرف یک قرارداد افراد دیگری هم با عنوان واسطه یا نماینده می تونن دخالت داشته باشن. یکی از این افراد دلاله که در یادداشت پیشِ رو راجبه اون توضیح میدیم و می بینیم که دلال کیست و قرارداد دلالی چیه.

دلال شخصیه که در ازای اجرت، واسطه ی انجام معامله می شه. یا واسه کسی که می خواد معامله ای بکنه، طرفِ معامله پیدا می کنه. همونجوریکه میدونیم واسه انعقاد یک قرارداد، اراده ی دو طرف قرارداد بسیار دارای اهمیته و اون چیزی که باعث بسته شدن یک قرارداد می شه، اراده ی دو طرف اینه. مثلا در قرارداد خرید یک دستگاه آپارتمان اون چیزی که در انعقاد این قرارداد مهمه، اراده ی دو طرف یعنی فروشنده و خریداره. پس اگه اینجور معامله ای با وساطت شخص دلال بسته شه، بازم کماکان اراده ی دو طرف اون مهم بوده و اراده ی دلال بی اثره.

شکلای مختلف دلالی

بیشتر دلالی رو میشه بر چند نوع تقسیم بندی کرد:

  1. دلالی در معاملات ملکی؛
  2. دلالی در معاملات تجاری؛
  3. دلالی در امور شهری.

عادی ترین نوع دلالی موارد ۱ و ۲ هستن و واسه اینکه شخص دلال بتونه در بخش ی معاملات تجاری فعالیت کنه به مجوز وزارت امور اقتصاد و دارایی، و واسه معاملات ملکی به مجوز اداره کل ثبت اسناد و املاک نیاز داره. پس، واسه انجام معاملات با شخص دلال قراردادی بسته می شه که طبق اون اگه شخص -مثل فروشنده یا خریدار- به دلال بگه معامله معینی واسه من بکنه یا فلان مال مشخص رو برایم بفروش یا برایم بخر، و دلال در ازای این عمل اجرت معینی دریافت کنه، این یک قرارداد دلالیه. و به اشخاصی که واسه انعقاد معامله به دلال مراجعه کردن (یعنی همون فروشنده و خریدار) آمر گفته می شه.

به نظر می رسه دلال در این مقام عنوان نماینده رو از طرف خریدار یا فروشنده داشته باشه. پس، قرارداد دلالی رو میشه پیرو مقررات عقد وکالت دونست. پس دریافتیم که دلال به امر یکی از دو طرف یا هر دوی اونا واسطه ی انجام معامله می شه. البته لازم نیس که هر دو طرف یعنی هم خریدار و هم فروشنده واسه انعقاد قرارداد به یک دلال مراجعه کنن. بلکه هرکدام از دو طرف می تونن دلال خودشون رو داشته باشن. مثلا خربدار می تونه به یک دلال و فروشنده هم به یک دلال دیگر واسه انجام معامله مراجعه کنن.

حال اگه دلال به عنوان واسطه ی انجام معامله، تعهد خود رو مبنی بر واسطه گری انجام داده باشه و پس از اقدام و عمل اون قرارداد دلالی بهم بخورد، شخصِ مراجعه کننده به دلال، مثل خریدار یا فروشنده، باید تعهداتش رو در قبال دلال بکنه. چون بهم خوردن قرارداد پس از اقدام و فعل دلال بوده.

نکاتی در مورد دلالی

۱. همونجوریکه اشاره شد، دلال واسه انجام فعالیت دلالی باید پروانه و مجوز داشته باشه. حال اگه دلالی بدون داشتن پروانه دلالی کنه، عمل اون باطل نیس و بازم مستحق دریافت اجرت عمل خود هست.

۲. واسه اینکه واسه دلال پروانه ی دلالی صادر شه، شرایطی لازمه. مثل، سپردن وثیقه، ضمانت نامه یا دادن وجهی با عنوان وجه الضمان که به نظر می رسه یه جور ضمانت واسه حسن انجام عمل دلاله و می تونه یه جور وثیقه واسه طلبکاران شخص دلال طبق اون معامله باشه.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دلایل گوشه گیری در کودکان و رو ه هایی واسه مقابله با اون 

تکالیف و مسئولیتای شخص دلال

دلال کیست و قرارداد دلالی چیه؟  آموزشی

  1. شخص دلال مکلفه دو طرف معامله رو از جزییات معامله مطلع سازه.
  2. اگه در معامله کالایی مثلا ارائه شده باشه، دلال مکلف به نگهداری از این کالاست.
  3. دلال نمیتونه از طرف دو طرف معامله وجه نقدی رو قبض کنه. یا دینی رو پرداخت کنه. یا تعهدات دو طرف رو اجرا کنه. مگه اینکه اجازه مخصوص داشته باشه.
  4. دلال یه جور نماینده و امین حساب می شه. پس در قبال تعهداتش زمانی مسئوله که انجام دهنده تقصیر شده و تقصیر اون ثابت شه.
  5. در بین معامله ممکنه دو طرف اسنادی رو به دلال سپرده باشن. در این صورت دلال مکلف به نگهداری از آنهاست. که در این حالت واسه نگهداری از اسناد، فرض بر مسئولیت دلاله. یعنی بر خلاف حالت کلی که باید تقصیر دلال ثابت شه تا مسئول شناخته شه (مورد ۴)، در این مورد فرض بر اینه که دلال مسئولیت داشته و تنها در حالتی میشه از اون سلب مسئولیت کرد که تلف اسناد مستند بهش نباشه.
  6. اگه دلال با یکی از دو طرف در اجرای معامله و تعهدات سهیم باشه، یعنی دلال هم در معامله منعقد شده ذی نفع باشه، در این صورت با آمر خود یعنی همون شخصی که بهش مراجعه کرده، مثل خریدار یا فروشنده، طبق اجرای تعهدات مسئولیت تضامنی داره. یعنی طلبکار می تونه به هر کدوم از دلال و آمر مراجعه کنه و تموم طلب خود رو بگیره.
  7. در مورد ارزش یا جنس کالایی که مورد معامله، در حالتی که از ارزش اون کم کرده شه یا معیوب شه دلال ضامن نیس مگه تقصیر اون ثابت شده باشه.
  8. اگه دلال به نفعِ طرفِ معامله، اقدامی خلاف عرف تجارتی بکنه یا وجهی رو با عنوان رشوه از طرف دیگر معامله قبول کنه، جدا از اینکه اینکه مستحق اجرت نیس، به مجازات جرم خیانت در امانت هم محکوم می شه.

دلال همون گونه که اشاره کردیم، به خاطر وساطت در معامله و در ازای اون اجرت دریافت می کنه که بهش کمیسیون یا حق دلالی گفته می شه. دلال در حالتی مستحق دریافت این پوله که اول اینکه معامله انجام شده از نوع معاملات باطل و ممنوعه و حروم مثل خریدوفروش مواد مخدر نباشه. دوم اینکه معامله با واسطه گری اون تموم شده باشه. یعنی کلیه ی عملیات و مراحل لازم واسه انعقاد معامله طی شده و معامله به طور کامل بسته شده باشه. این حق الزحمه یا از راه قرارداد خصوصی بین دلال و طرفی که بهش مراجعه کرهه تعیین می شه یا طبق تعرفه ی رسمی ای که اعلام شده. اگه تعیین حق الزحمه طبق توافق خصوصی دو طرف باشه نمیتونه از تعرفه ی رسمی بیشتر باشه.

دلال کیست و قرارداد دلالی چیه؟  آموزشی

دلال فقط مستحق دریافت حق الزحمه یا حق دلالیه و مخارج و هزینه های معامله به عهده ی خود طرفینه. مگه اینکه در قرارداد دلالی شرط شده باشه که مخارج و هزینه ها با دلال باشه یا اینکه عرف تجاری محل انعقاد معامله هزینه ها و مخارج رو به دلال مجبور کنه.

نکته آخر اینکه، از اون جایی که دلال خود تاجر حساب می شه مکلف به نگهداری از دفاتر تجاریه، باید دفتری جداگونه واسه انجام فعالیتای دلالی خود هم داشته باشه.

تهیه شده در: chetor.com


۱

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید